University of Zanjan, Iran Ethical Reflections 2676-4180 7 3 2026 09 23 Responsibility Gap in Autonomous Artificial Intelligence Systems: Reframing the Sparrow–Swoboda Debate through Verbeek’s Approach شکاف مسئولیت در سامانه‎‌های هوش مصنوعی خودمختار: بازصورت‌بندی مناقشه اسپارو و اسووبودا با رویکرد فربیک 1 25 741697 10.30470/er.2026.2092018.1545 EN Soghra Salehi Ph.D. Student in Modern Philosophy, Department of Philosophy, SR. C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. 0000-0001-6476-8260 Mostafa Taqavi Associate Professor, Department of Philosophy of Science, Sharif University of Technology, Tehran, Iran 0000-0002-7755-1375 Journal Article 2026 06 18 The emergence of autonomous artificial intelligence-based systems has introduced new challenges to the attribution of ethical responsibility, as in these systems ethical consequences do not result from the decision of a single human agent but rather emerge from the interaction among humans, algorithms, data, and technological environments. The concept of the “responsibility gap” represents one of the most significant formulations of this challenge, referring to the difficulty of identifying the responsible agent under conditions of reduced control and predictability in autonomous systems. In this context, the debate between Robert Sparrow and Torben Swoboda reflects two different approaches: Sparrow, emphasizing the lack of sufficient conditions for responsibility attribution, argues for the possibility of a responsibility gap. In contrast, Swoboda, by redefining the criteria of control and predictability, argues for the possibility of preserving human responsibility. Employing conceptual analysis and comparative examination, this study reconsiders the conceptual foundations of the Sparrow–Swoboda debate based on the perspectives of Peter Verbeek. The findings indicate that, despite their different conclusions, Sparrow and Swoboda’s disagreement is grounded in shared assumptions concerning the separation of humans and technology, the instrumental view of technology, and a linear model of the relationship between action and outcome. From Verbeek’s perspective, these assumptions overlook the role of technology in shaping perception, decision-making, and possibilities for action. Therefore, the responsibility gap cannot be regarded merely as a problem of finding or failing to find a specific human agent; rather, it should be reconsidered within the framework of human–technology relations and the concept of “mediated responsibility.” This reframing does not attribute ethical responsibility to technology itself; instead, it emphasizes the necessity of understanding responsibility within a network of human and technological relations. ظهور سامانه‌های خودمختار مبتنی بر هوش مصنوعی، مسئله انتساب مسئولیت اخلاقی را با چالش‌های نوینی مواجه کرده است؛ زیرا در این سامانه‌ها، پیامدهای اخلاقی حاصل تصمیم یک عامل انسانی واحد نیست، بلکه برآمده از تعامل میان انسان، الگوریتم، داده و محیط فناورانه‌اند. مفهوم «شکاف مسئولیت» یکی از مهم‌ترین صورت‌بندی‌های این چالش است که به دشواری تعیین عامل مسئول در شرایط کاهش کنترل و پیش‌بینی‌پذیری سامانه‌های خودمختار اشاره دارد. در این زمینه، مناقشه میان رابرت اسپارو و توربن اسووبودا نشان‌دهنده دو رویکرد متفاوت است: اسپارو با تأکید بر فقدان شرایط کافی برای انتساب مسئولیت، از امکان شکل‌گیری خلأ مسئولیت دفاع می‌کند. در مقابل، اسووبودا با بازتعریف معیارهای کنترل و پیش‌بینی‌پذیری، امکان حفظ مسئولیت انسانی را مطرح می‌سازد. پژوهش حاضر با روش تحلیل مفهومی و بررسی تطبیقی، مبانی مفهومی مناقشه اسپارو و اسووبودا را براساس دیدگاه‎های پیتر فربیک بازخوانی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اختلاف اسپارو و اسووبودا، به‌رغم تفاوت در نتایج، بر مفروضات مشترکی درباره جدایی انسان و فناوری، نقش ابزاری فناوری و الگوی خطی رابطه کنش و پیامد استوار است. از منظر فربیک، این مفروضات نقش فناوری را در شکل‌گیری ادراک، تصمیم و امکان‌های کنش نادیده می‌گیرند. بنابراین، شکاف مسئولیت را نمی‌توان تنها مسئله‌ای درباره یافتن یا نیافتن یک عامل انسانی مشخص دانست، بلکه باید آن را در چارچوب روابط انسان-فناوری و مفهوم «مسئولیت میانجی‌شده» بازاندیشی کرد. این بازصورت‌بندی، بدون نسبت‎دادن مسئولیت اخلاقی به فناوری، بر ضرورت فهم مسئولیت در شبکه‌ای از روابط انسانی و فناورانه تأکید می‌کند.

https://jer.znu.ac.ir/article_741697_54808aebce443887ace003a50cd72823.pdf

University of Zanjan, Iran Ethical Reflections 2676-4180 7 3 2026 09 23 The Intersection of Ethics and Futures Studies: Challenges and Solutions تقاطع اخلاق و آینده‌پژوهی: چالشها و راهکارها 27 57 741698 10.30470/er.2026.2074266.1476 EN Moslem Shirvani Naghani Assistant Professor, Department of Futures Studies, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran Morid Goderpoor Master's Degree Student in Futures Studies, Command and Staff University, Tehran, Iran Journal Article 2025 10 11 Futures studies, as an interdisciplinary science in scenario design, require ethical frameworks to prevent unjust consequences and guide macro trends. The present study, with the aim of explaining the position of ethics in futures studies and analyzing the challenges associated with it, uses a descriptive-analytical approach and, relying on a conceptual analysis of theoretical literature and reliable documents, examines the confrontation of consequentialist, duty-based, and virtue-based ethical theories with alternative futures. The research findings show that the lack of an ethical approach in macro predictions can lead to strategic errors in national and global policymaking. The analyses also indicate that emerging technologies such as artificial intelligence, biotechnology, and climate engineering, without relying on responsible futures studies, increase risks such as the intensification of social inequalities, violations of human rights, and environmental crises. In this regard, the concept of intergenerational justice was identified as a key pillar in sustainable decision-making. Finally, the research concludes that integrating the principles of justice, transparency, and accountability with futures research methods, as a moral imperative, is a prerequisite for achieving a sustainable and humane future. آینده‌پژوهی به عنوان دانشی میان‌رشته‌ای در طراحی سناریوها، نیازمند چارچوب‌های اخلاقی برای پیشگیری از پیامدهای ناعادلانه و جهت‌دهی به روندهای کلان است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه اخلاق در آینده‌پژوهی و واکاوی چالش‌های مرتبط با آن، از رویکردی توصیفی-تحلیلی بهره جسته و با اتکا به تحلیل مفهومی ادبیات نظری و اسناد معتبر، به بررسی مواجهه نظریات اخلاقی پیامدگرایانه، وظیفه‌گرایانه و فضیلت‌گرایانه با آینده‌های بدیل پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقدان رویکرد اخلاقی در پیش‌بینی‌های کلان، می‌تواند منجر به خطاهای راهبردی در سیاست‌گذاری‌های ملی و جهانی گردد. همچنین تحلیل‌ها بیانگر آن است که فناوری‌های نوظهوری نظیر هوش مصنوعی، زیست‌فناوری و مهندسی اقلیم، بدون اتکای به آینده‌پژوهی مسئولانه، مخاطراتی چون تشدید نابرابری‌های اجتماعی، نقض حقوق بشر و بحران‌های زیست‌محیطی را افزایش می‌دهند. در این راستا، مفهوم عدالت بین‌نسلی به عنوان رکن کلیدی در تصمیم‌گیری‌های پایدار شناسایی شد. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که تلفیق اصول عدالت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری با روش‌های آینده‌پژوهی، به عنوان یک ضرورت اخلاقی، پیش‌شرطی برای دستیابی به آینده‌ای پایدار و انسانی است.

https://jer.znu.ac.ir/article_741698_f3e8c76a431bd20834531580ed2c0c9f.pdf

University of Zanjan, Iran Ethical Reflections 2676-4180 7 3 2026 09 23 Principles of Critical Morality for the Critique and Reform of Public Morality: A Case Study Analysis of Four Moral Cases in the Jurisprudence of the European Court of Human Rights اصول اخلاق انتقادی جهت نقد و اصلاح اخلاق عمومی: بررسی رویة قضایی دادگاه اروپایی حقوق بشر بر اساس تحلیل موردی چهار پرونده مهم 59 85 741699 10.30470/er.2026.2078746.1496 EN Shahram Cheraghipoor PhD Candidate, Department of Philosophy, University of Qom, Qom, Iran. Mohsen Javadi Professor, Department of Moral Philosophy, University of Qom, Qom, Iran. 0000-0003-3534-8843 Journal Article 2025 11 26 Recent developments in the jurisprudence of the European Court of Human Rights indicate a gradual shift from classical public morality, grounded in socially accepted norms, toward a critical morality based on normative evaluation. This transformation has influenced the Court’s approach to balancing public interests and fundamental rights. This study aims to conceptualize and systematically articulate the role of critical morality in judicial practice through a qualitative, analytical–interpretive examination of selected landmark judgments of the Court. By analyzing the normative structure of judicial reasoning, the research identifies underlying moral principles embedded in the Court’s case law. The findings reveal a movement from morality understood as social consensus toward a framework centered on human dignity, individual autonomy, and critical reflection. The study proposes a coherent conceptual model of “critical morality in judicial practice,” clarifying the evolving relationship between public morality and the interpretation of human rights within the European human rights system. تحولات اخیر در تفسیر حقوق بشر نشان‌دهندة حساسیت و تغییر رویکرد دادگاه‌های ملی و بین‌المللی به مسئلة حقوق اساسی بشر است. یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در فلسفة حقوق معاصر، تعارض منافع و حقوق جمعی در برابر منافع و حقوق فردی بوده است. دادگاه اروپایی حقوق بشر به‌عنوان یکی از اولین و موفق‌ترین دادگاه‌های فراملی با هدف محافظت از حقوق اساسی افراد در برابر دولت‌هایشان، پرونده‌های جنجالی بسیاری در این حوزه تشکیل داده است. آرای صادره توسط قضات این دادگاه، علی‌رغم احترام به اخلاق عمومی، نشان‌دهندة تلاش جهت نقد و اصلاح مفهوم اخلاق عمومی توسط اخلاق انتقادی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و صورت‌بندی مفهومی «اخلاق انتقادی در عمل قضائی»، اصول اخلاق انتقادی نهفته در رویۀ قضائی دادگاه، مانند اصل کرامت ذاتی انسان و اصل جهان‌شمولی را استخراج و تحلیل کرده است. این تحقیق از حیث هدف، بنیادی و از نظر رویکرد، کیفی است و با اتکا بر روش تحلیلی ـ تفسیری در چارچوب مطالعات میان‌رشته‌ای فلسفۀ اخلاق و حقوق بشر انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعۀ اسناد حقوقی و گزینش هدفمند پرونده‌های شاخص دادگاه فراهم آمده و با تحلیل مفهومی و مقایسة درون‌رویه‌ای بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در رویۀ قضائی دادگاه، گذار تدریجی از اخلاق عمومی کلاسیک،که صرفاً مبتنی بر پذیرش اجتماعی بودند (هنجارهای برساختة اجتماع)، به اخلاق مبتنی بر عقلانیت انتقادی (هنجارهای اخلاقی معتبر) قابل شناسایی است؛ الگویی که در آن بازتعریف نسبت میان منافع عمومی و حقوق بنیادین فردی نقش محوری دارد. نوآوری پژوهش در استخراج نظام‌مند اصول اخلاق انتقادی از متن آرای قضائی و ارائۀ چارچوبی مفهومی برای فهم تحولات آیندۀ تفسیر حقوق بشر تبلور می‌یابد.

https://jer.znu.ac.ir/article_741699_f5cd8bf0772aa3d187fe35b3e6900475.pdf

University of Zanjan, Iran Ethical Reflections 2676-4180 7 3 2026 09 23 The Relationship between Ethical Orientations and Tendency to Commit Research Violations with the Moderating Role of Individual Independence رابطه جهت‌گیری‌های اخلاقی و تمایل به تخلف پژوهشی با نقش تعدیلگر استقلال فردی 87 115 741700 10.30470/er.2026.2061265.1435 EN Hossein Rajabdorri Postdoc in Accounting, Vice-Chancellor for Development, Resource Management and Planning, Fasa University of Medical Sciences, Fasa, Iran. 0000-0002-9064-658X Journal Article 2025 05 20 The present study aimed to examine the relationship between ethical orientations and the propensity for research misconduct, with the moderating role of individual autonomy, among graduate accounting students and graduates in Iran. This study employed a descriptive-correlational research design. The statistical population consisted of master's and doctoral students and graduates in accounting across the country. A total of 174 participants were selected through convenience sampling. Data were collected using standardized questionnaires. The study was conducted in 2024. The proposed research model, comprising four hypotheses, was analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) with SmartPLS software. The findings indicated that consequentialist ethical orientation was negatively and significantly associated with the propensity for research misconduct among graduate accounting students and graduates. Likewise, deontological ethical orientation showed a significant negative relationship with the propensity for research misconduct. Furthermore, individual autonomy played a significant moderating role by strengthening the negative relationships between ethical orientations and the propensity for research misconduct. In other words, higher levels of individual autonomy intensified the inhibitory effects of both ethical orientations on the propensity for research misconduct. These findings highlight the importance of fostering ethical orientations and promoting individual autonomy as complementary mechanisms for reducing the propensity for research misconduct. Strengthening these factors may contribute to enhancing the integrity, credibility, and trustworthiness of academic research and, consequently, support the advancement of scientific knowledge. هدف این پژوهش، مطالعه رابطه جهت‌گیری‌های اخلاقی و تمایل به تخلف پژوهشی با نقش تعدیلگر استقلال فردی در دانشجویان و دانش‌آموختگان حسابداری کشور است. پژوهش حاضر، توصیفی- همبستگی است و جامعه آماری آن شامل دانشجویان و دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی کارشناسی ارشد و دکتری رشته حسابداری در کشور بود. نمونه برگزیده شامل 174 نفر است که با استفاده از نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و برای بررسی متغیرهای پژوهش از پرسش‌نامه استاندارد استفاده شد. همچنین، دوره زمانی موردمطالعه سال 1403 است. برای تحلیل یافته‌ها نیز در قالب 4 فرضیه از روش معادلات ساختاری توسط نرم‌افزار Smart PLS، استفاده شد. یافته‌های آزمون فرضیه‌های پژوهش نشان داد که بین جهت‌گیری اخلاقی نتیجه‌گرا و تمایل به تخلف پژوهشی در بین دانشجویان و دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی حسابداری کشور، رابطه منفی و معناداری وجود دارد. همچنین، بین جهت‌گیری اخلاقی وظیفه‌گرا و تمایل به تخلف نیز رابطه منفی و معناداری مشاهده شد. افزون بر آن با حضور استقلال فردی به‌عنوان متغیر تعدیلگر، اثر منفی مشاهده‌شده بر رابطه‌های ذکرشده به‌صورت منفی تقویت می‌شود. بدین معنی که استقلال فردی، رابطه منفی بین متغیر مستقل و وابسته را تقویت می‌کند. باتوجه‌به یافته‌ها در راستای کاهش تخلف‌های پژوهشی ازآنجاکه جهت‌گیری‌های اخلاقی موجب کاهش و استقلال فردی موجب تعدیل آن می‌شود، توجه به آن از اهمیت زیادی برخوردار است تا بتوان باتوجه‌به یافته‌های پژوهش‌هایی که می‌تواند به ایجاد چشم‌انداز و توسعه علمی کمک کند، قابلیت اتکای بیشتری داشت.

https://jer.znu.ac.ir/article_741700_24cff7da049bef856f5eb612dccdb3d4.pdf

University of Zanjan, Iran Ethical Reflections 2676-4180 7 3 2026 09 23 The Emergence and Remediation of Moral Weakness from Kant’s Perspective 117 138 741701 10.30470/er.2026.2091486.1539 EN Mehdi Babollahzadeh Assistant Professor, Department of Islamic Ethics, University of Religions and Denominations, Qom, Iran, Journal Article 2026 06 13 Moral weakness, or the gap between moral knowledge and moral action, is among the most significant issues in moral psychology and moral philosophy. This problem has served as a major arena for the expression of diverse ideas advanced by numerous thinkers and philosophers. One of the most prominent among them is Immanuel Kant, the German critical philosopher. Kant addresses the issue of moral weakness throughout his works in a scattered and unsystematic manner. Employing the method of content analysis, the present study examines the possibility, emergence, and remediation of moral weakness from Kant’s perspective. The findings indicate that Kant not only accepts the possibility of the occurrence of this phenomenon, but also identifies a number of factors as contributing to its emergence, including ambiguity in the moral law, the misleading influence of imagination, self-deception, weakness in generating sufficient motivation to actualize moral knowledge and belief, and the absence or insufficiency of such elements as well-being and health. In this connection, he also briefly refers to certain remedies for overcoming moral weakness, although these remedies, from the author’s point of view, call for further critical reflection. ضعف اخلاقی یا شکاف میان معرفت و عمل اخلاقی از جمله مهم‌ترین مسائل دانش‌های روان‌شناسی اخلاق و فلسفه اخلاق است. این مسئله عرصه‌ی عرضه‌ی اندیشه‌های گوناگون متفکرین و فیلسوفان بسیاری بوده است. از جمله این فیلسوفان سترگ ایمانوئل کانت فیلسوف نقاد آلمانی است. کانت به شکل پراکنده و غیر منسجم در آثار خویش به مسئله ضعف اخلاقی پرداخته است. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا به امکان، پدیدآیی و جبران ضعف اخلاقی از منظر کانت پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که کانت علاوه بر پذیرش امکان رخداد این پدیده، عواملی چند نظیر ابهام قانون اخلاقی، ره‌زنی قوه تخیل، خودفریبی، ضعف در ایجاد انگیزش کافی جهت عملی نمودن معرفت و باور، نبود یا کمبود مؤلفه‌هایی نظیر رفاه و سلامت را عامل پدیدآیی این مسئله قلمداد نموده و در همین راستا نیز به اجمال به برخی از راهکارهای جبران آن نیز اشاره نموده که البته از منظر نویسنده دارای ملاحظاتی است.

https://jer.znu.ac.ir/article_741701_051ef9b98bc6cf1a18a0e02f460422e2.pdf

University of Zanjan, Iran Ethical Reflections 2676-4180 7 3 2026 09 23 Security and Ethical Challenges in the Internet of Things Ecosystem چالش‌های امنیتی و اخلاقی در اکوسیستم اینترنت اشیاء 139 165 741702 10.30470/er.2026.2088584.1528 EN Seyedeh Mahshid Miri Balajorshari Ph.D. Student in Criminal Law and Criminology, Department of Law, La.C., Islamic Azad University, Lahijan, Iran 0000-0002-6389-4510 Amirreza Mahmoudi Assistant Professor of Law, La.C., Islamic Azad University, Lahijan, Iran, 0000-0001-8997-5071 Babak Pourghahramani Professor of Criminal Law and Criminology, Mar.C., Islamic Azad University, Maragheh, Iran 0000-0002-0431-933X Journal Article 2026 05 12 As one of the modern and advanced technologies, the Internet of Things (IoT) plays a vital role in improving quality of life and facilitating various processes across diverse sectors such as healthcare, transportation, and industry. Nevertheless, the widespread adoption of this technology is accompanied by significant security and ethical challenges and vulnerabilities that require particular attention. The present study aims to elucidate the ethical and security challenges within the IoT ecosystem and to propose effective measures for enhancing security conditions and ensuring compliance with ethical principles in this field. This research is theoretical in nature and employs a descriptive-analytical method. The findings indicate that the principal security issues in the Internet of Things include cyber attacks, weaknesses in security protocols, and the misuse of users’ sensitive data. Ethical concerns are likewise primarily centered on the unauthorized collection and use of personal data and the violation of privacy. The results of this study further demonstrate that the development of ethical artificial intelligence in such systems, regular updating of devices, user education and awareness-raising, transparency in artificial intelligence algorithms, prevention of algorithmic discrimination, long-term device support are among the most effective strategies for strengthening security and ethics in the Internet of Things. اینترنت اشیاء به‌عنوان یکی از فناوری‌های نوین و پیشرفته، نقش حیاتی در بهبود کیفیت زندگی و تسهیل فرآیندهای مختلف در حوزه‌های متنوعی چون مراقبت‌های بهداشتی، حمل‌ونقل و صنعت ایفا می‌کند. با این حال، استفاده گسترده از این فناوری با چالش‌ها و آسیب‌پذیری‌های امنیتی و اخلاقی قابل توجهی همراه است که نیازمند توجه ویژه و راهکارهای اجرایی می‌باشد. هدف این پژوهش تبیین چالش‌های اخلاقی و امنیتی در اکوسیستم اینترنت اشیاء و ارائه راهکارهای مؤثر برای بهبود وضعیت امنیتی و رعایت اصول اخلاقی در این حوزه می‌باشد. نوع تحقیق در پژوهش حاضر نظری و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مشکلات اصلی امنیتی در اینترنت اشیاء شامل حملات سایبری، ضعف در پروتکل‌های امنیتی و سوءاستفاده از داده‌های حساس کاربران می‌باشد. مسائل اخلاقی نیز عمدتاً حول محور جمع‌آوری و استفاده غیرمجاز از داده‌های شخصی و نقض حریم خصوصی است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که توسعه هوش مصنوعی اخلاقی در این سامانه‌ها، به‌روزرسانی منظم دستگاه‌ها، آموزش و آگاهی‌بخشی به کاربران، شفافیت در الگوریتم‌های هوش مصنوعی، پیشگیری از تبعیض‌های الگوریتمی و پشتیبانی طولانی‌مدت دستگاه‌ها از جمله راهکارهای موثر برای تقویت امنیت و اخلاق در اینترنت اشیاء می‌باشد.

https://jer.znu.ac.ir/article_741702_cc020fc0991faff6beafa38f74262714.pdf