تأملات اخلاقی

تأملات اخلاقی

روش‌ها و موانع پرورش انسان فرهیختۀ اخلاقی از نگاه استادان دانشگاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی رشته آموزش کودکان استثنایی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، سنندج، ایران
چکیده
هدف پژوهش پیش‌رو تبیین روش‌های آموزش افراد فرهیختۀ اخلاقی و شناسایی موانع در دستیابی به پرورش این نوع از افراد از نگاه استادان دانشگاه بود. به اقتضای هدف پژوهش از پارادایم تفسیری با رویکرد کیفی و دو روش پژوهش اسنادی - کتابخانه‌ای و تحلیل مفهوم از نوع تفسیر مفهوم بهره برده شد. میدان پژوهش شامل استادان دانشگاه فرهنگیان استان کردستان بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور و با درجۀ اشباع‌یافتگی به تعداد یازده نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافتۀ محقق‌ساخته بود. فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع در داده‌ها ادامه یافت. یافته‌های پژوهش در دو بخش «روش‌های پرورش افراد فرهیخته» و «موانع موجود» ارائه شد. بخش روش‌های پرورش افراد فرهیخته در دو قسمت: «مهارت‌های موردنیاز» و «روش‌های آموزش افراد فرهیخته» ارائه شد. بخش موانع نیز در دو قسمت: «موانع حوزۀ آموزش و تربیت» و «مسائل اخلاقی و اجتماعی» ارائه شد. نتایج نشان داد  برای پرورش افراد فرهیخته، آموزش‌های کنونی ناکافی هستند. این امر مستلزم آموزش مهارت‌ها و اصول بنیادین مبتنی بر شرایط حال است؛ آموزش‌هایی که افراد را از حالت انفعال به شکل کنشگران فعال دربیاورد. آموزش در راستای فرهیختگی باید چندبعدی و تأکید بیشتر بر سوق دادن افراد بر یادگیری درونی، تأمل در خود و مهارت‌محور باشد. موانع نیز متنوع و چندبعدی‌اند و به‌طورکلی هرآنچه در آموزش، مانع تفکر افراد و اختیار افراد باشد، مانعی برای تربیت و آموزش است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آریان‌پور کاشانی، منوچهر و سیدمصطفی عاصی. (1389). فرهنگ بزرگ یک‌جلدی پیشرو آریان‌پور. تهران: جهان رایانه امین.
اترک، حسین. (1399). «پیوند اخلاق فلسفی و دینی در الذریعة راغب اصفهانی». تأملات اخلاقی، 1 (1): 103-133.
اسد زندی، مینو. (1396). «شاخصه‌های معنوی استادان در آموزش الگومحور». راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 10 (1): 23- 35.
انوری، حسن. (1381). فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن، چاپ پنجم.
ایازی، علی‌نقی و علی ربانی خوراسگانی. (1393). «موانع اجتماعی تفکر در الگوی اسلامی پیشرفت بر اساس نظریه‌پردازی داده‌محور از قرآن». جامعه‌شناسی کاربردی، 25 (2): 81-96.
بیرونی کاشانی، راضیه. (1397). «شناسایی مؤلفه‌های تربیت اخلاقی دانش‌آموزان: برقراری تناظر میان نظریه‌های تربیت منش و رویکرد تربیت اسلامی». علوم تربیتی از دیدگاه اسلام. 6 (11): 111-128.
حیدری‌زاده، نسرین و زهره اسمعیلی و مهران فرج‌اللهی و طیبه صفایی. (1399). «ابعاد و مؤلفه‌های تربیت اخلاقی در نظام تربیت رسمی و عمومی دورۀ ابتدایی ایران». آموزش در علوم انتظامی. 8 (28): 177-201.
رشیدی، شیرین. (1398). «مبانی و آثار تربیت انسان منظم از منظر فلسفۀ تعلیم‌وتربیت قرآن‌بنیان». علوم تربیتی از دیدگاه اسلام. 7 (13): 5-21.
رهنمائی، حسین. (1397). «مقایسۀ انسان اخلاقی مطلوب در اسلام و تائوئیسم با تأکید بر نهج‌البلاغه و تائو ته چینگ». معرفت ادیان. 10 (1): 45-64.
سیف، علی‌اکبر. (1392). روان‌شناسی پرورشی نوین. تهران: نشر دوران، ویرایش هفتم، چاپ اول.
صلواتی، عبدالله و فاطمه کوکرم. (1399). «تبیین ضرورت‌های سه‌گانۀ انسان کامل از دیدگاه ابن‌عربی و علامه طباطبایی». عرفان اسلامی. 16 (64): 37-52.
قلتاش، عباس. (1391). «مبانی اجتماعی و سیاسی تعلیم‌وتربیت: بررسی تطبیقی رویکردها و دیدگاه‌های تربیت شهروندی». مبانی تعلیم‌وتربیت. 2 (1): 47-64.
کومبز، جرالد آر. و لو روی بی. دنیلز. (1388). «پژوهش فلسفی: تحلیل مفهومی». ترجمۀ خسرو باقری، در شورت، ادموند، سی. (1388). روش‌شناسی مطالعات برنامۀ درسی. ترجمۀ محمود مهرمحمدی و همکاران، فصل اول، ص43-65.
مالک، حسین و خدیجه ناییج. (1390). «تعلیم‌وتربیت از نظر ارسطو». فلسفه و کلام. 2 (5): 103-121.
محمدی، حمدالله و فاطمه زیباکلام. (1393). «نئولیبرالیسم و تجاری‌سازی تربیت: چالشی فراروی تربیت اخلاقی». مبانی تعلیم‌وتربیت. 4 (2): 95-116.
مرتضوی، فاطمه و علیرضا آل‌بویه. (1401). «بقا به مثابه چرایی زیست اخلاقی: بررسی انتقادی دیدگاه تکامل‌گرایان». تأملات اخلاقی. 3 (4):7-24.
مرتضوی، محمد. (1392). «موانع تربیت زمینه‌ساز». مشرق موعود. 7 (26): 41-63.
معین، محمد. (1375). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر، چاپ نهم.
ملکی، حسن و مجید حبیبی‌پور. (1386). «پرورش تفکر انتقادی هدف اساسی تعلیم‌وتربیت». نوآوری‌های آموزشی. 6 (19): 93-108.
هاشمیان، فاطمه‌سادات و سیداحمد غفاری قره‌باغ. (1399). «بحران‌های اخلاقی تمدن عصر جدید». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی.24 (1): 111-128.
یوسفی، علیرضا و مریم گردان‌شکن. (1390). «تفکر انتقادی». آموزش در علوم پزشکی. 11 (9): 1120-1128.
Chowdhury, M. (2016). "Emphasizing Morals, Values, Ethics, and Character Education in Science Education and Science Teaching". The Malaysian Online Journal of Educational Science. 4(2): 1-16.
Der Zee, T. V. (2022). "Open Towards the Future. A Reinvigoration of Practical Wisdom in Teaching with a View to Subjectification". Teachers and Teaching. 28(6): 757-771.
Gayrat Ugli, M. T. (2019). "Scientific Theoretical Problems of Perfect Human Category in the Psychology". European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences. 7(8): 15-22.
Chung, J. J. H. & X. Wei. (2020). "Teach Effectively or Guide Wisely? Discussing the Application of Wisdom Approach to Language Teaching in Thai Higher Education". International Journal of Language Education. 4(3): 322-333.
Stenberg, K. & K. MaaranenK. (2022). "Promoting Practical Wisdom in Teacher Education: A Qualitative Descriptive Study". European Journal of Teacher Education. 45(5): 617-633.
 

  • تاریخ دریافت 18 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 18 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 15 فروردین 1404