تأملات اخلاقی

تأملات اخلاقی

تحلیلی بر رابطه قانون و اخلاق از منظر هارت و دورکین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، اردبیل، ایران
چکیده
نوشتار حاضر با هدف بررسی رابطهٔ قانون و اخلاق در اندیشهٔ هارت و دورکین نگارش یافت. نتایج تحقیق حاکی از این  بود  که از نظر هارت قانون و اخلاق به دو صورت می‌توانند رابطه داشته باشند. یکی به صورت عرضی که شامل پذیرش اصول اخلاقی در قاعدهٔ رسمیت‌بخش و رعایت محتوای حداقلی قوانین از منظر اخلاقی بود؛ لذا قانون و اخلاق از نظر محتوایی رابطهٔ ذاتی ندارند، بلکه می‌تواند در دو شکل مذکور رابطه داشته باشد. دیگری رابطهٔ ذاتی که همان رعایت عدالت صوری قانون بود که به معنای برخورد مشابه با موارد مشابه بود. چنین نگرشی چون تنها جنبهٔ شکلی دارد با اصول پوزیتیویسم ناسازگاری ندارد. از سوی دیگر از نظر دورکین  قاضی در پرونده‌های دشوار ناگزیر است از طریق اصول و ارزش‌ها که مبنا و ساحت بنیادی نظام حقوقی هستند، موضوع را حل ‌کند. در چنین مواردی قاضی با توسل به اصول و ارزش اخلاقی متناسب، پرونده را بررسی و رأی نهایی صادر می‌کند. ضمن اینکه در پرونده‌های دشوار نقش قاضی تنها تطبیق قوانین نیست؛ بلکه وظیفهٔ او تفسیر قوانین است. قاضی باید تلاش کند اصول و ارزش‌ها را به گونه‌ای فهم و ادراک کند که انسجام و تمامیت نظام حقوقی یعنی هماهنگی قواعد و قوانین به عنوان رو بنا و اصول و ارزش‌ها به‌عنوان زیربنا رعایت شده باشد. بر این اساس، هم هارت و هم دورکین به نقش اخلاق در قانون اذعان داشتند؛ با این حال  میان آن دو در چگونگی تحلیل و نگرش به این موضوع تفاوت وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Afamefuna Igwebudu, Robert; Nnaemeka Onwuatuegwu, Ignatius. (2020). Separation Thesis of Law and Morality in H.L.A. Hart (An Appraisal of H. L. A. Hart’s Concept of Law). East African Scholars Journal of Education, Humanities and Literature, (3): 349-356.
Allard, Julie. )2015). Ronald Dworkin: Law as Novel Writing. La Vie des idées. (Google Scholar).
Altman, Andrew. (1986). Legal Realism, Critical Legal Studies, and Dworkin. Philosophy & Public Affairs, 15 (3): 205-35.
Aquinas, St Thomas. (1947). The Summa Theologica. Translated by Fathers of the English Dominican Province. Benziger Bros. First Edition.
Austin, John. (1995). Austin: The Province of Jurisprudence Determined. Cambridge: Cambridge University Press.
Bayles, Michael D. (1992). Hart's Legal Philosophy: An Examination. Vol. 17: Springer Science & Business Media.
Bello, Petrus CKL. (2012). The Controversy about the Essence of Law: A Dispute between Hart and Dworkin. Indonesia Law Review, 2 (1): 45-58.
Bayles, Michael. (1991). Hart vs. Dworkin. Law and Philosophy. 10 (4): 349–81.
Culver, Keith. (2001). Leaving the Hart-Dworkin Debate. The University of Toronto Law Journal, 51 (4): 367-398.
Cohen, Marshall. (1987). Ronald Dworkin and Contemporary Jurisprudence. Tijdschrift Voor Filosofie, 49 (2):327-328.
Duncan, Kennedy. (1997). A Critique of Adjudication (Fin De Siècle). Cambridge, MA: Harvard University Press.
Dworkin, Ronald. (1986). Law's Empire. Cambridge: Harvard University Press.
———. (1977). Taking Rights Seriously. Cambridge (Mass.): University Press.
Frankena, William K.  (1962). The Concept of Social Justice. Kansas: University University.
Fallon Jr, Richard H. (1991). Reflections on Dworkin and the Two Faces of Law. Notre Dame L. Rev, 67: 553-585.
Hart, Herbert Lionel Adolphus; Leslie Green. (2012). The concept of law. Oxford: Oxford university press.
Hart, Herbert Lionel Adolphus. (1983). Essays in Jurisprudence and Philosophy. Oxford:  Oxford university press.
Leiter, Brian; Michael Sevel. (2015). Philosophy of Law. Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/topic/philosophy-of-law. Accessed 8 December 2023.
Kramer, Matthew. (2000). How Morality Can enter the Law. Legal Theory, 6: 83-108.
Kress, Kenneth J. (1984). Legal Reasoning and Coherence Theories: Dworkin's Rights Thesis, Retroactivity, and the Linear Order of Decisions. Calif. L. Rev. 72: 369-402.
Mendola, Joseph. (1999) Hart, Fuller, Dworkin, and Fragile Norms. SMUL Rev. 52: 111-134.
Shapiro, Scott J; Ripstein Arthur (2007). The Hart-Dworkin debate: A short guide for the perplexed. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=968657
Soper, E Philip. (1977). Legal theory and the obligation of a judge: The Hart/Dworkin dispute. Michigan Law Review, 75 (3): 473-519.
Stumpf, Samuel E. (1960). Austin's Theory of the Separation of Law and Morals. Vanderbilt Law Review,14: 117-149
Starr, William C. (1984). Law and Morality in Hla Hart's Legal Philosophy. Marq. L. Rev. volume, 67: 673-689.
Wacks, Raymond. (1991). “Judges and moral responsibility”, in: Ethical Dimensions of Legal Theory, Ed. Wojciech Sadurski, Amestardam, Atlanta: Rodopi, pp. 111-129.

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 11 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 10 دی 1402