تأملات اخلاقی

تأملات اخلاقی

هرمنوتیک فلسفی گادامر در آینه فلسفه اخلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد فلسفه، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه. دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره). قزوین. ایران
چکیده
هستۀ مرکزی و غایت هرمنوتیک گادامر، تأمل فلسفی در ماهیت فهم و تبیین چگونگی دستیابی به آن است. فهمی که تاریخ‌مندی، زبان‌مندی و بازی‌مندی شاخصه‌های آن هستند و در بستر ساحات وجودی انسان (سنت، تاریخ و فرهنگ) متعین می‌شود. نوشتار پیش‌رو بر آن است تا بر پایۀ شاخصه‌های تعیین‌کنندۀ یادشده، هرمنوتیک فلسفی گادامر را در آینۀ وظیفه گرایی و پیامدگرایی اخلاقی بررسی کند و در متن این بررسی به امکان‌سنجی واگرایی وظیفه‌گرایی اخلاقی و هم‌گرایی پیامدگرایی اخلاقی با رویکرد هرمنوتیکی گادامر بپردازد. از منظر فلسفۀ گادامر، هر کنشی (اخلاقی/ سیاسی) در موقعیت هرمنوتیکی رخ می‌دهد. این بدان معناست که دانش اخلاقی‌ای با هرمنوتیک فلسفی گادامر منطبق است که در تقابل با مطلق‌انگاری، ماهیت وجودی و تاریخی کنشگر را در خود جای دهد. از این رهگذر به نظر می‌رسد دانش اخلاقی پیامدگرا دانشی است که امکان این کنش اخلاقی را برای کنشگر فراهم می‌کند و در نقطۀ مقابل، دانش اخلاقی وظیفهگرا بر پایۀ مطلق‌انگاری، این امکان را سلب خواهد کرد و کنش اخلاقی را تا سطح عمل بازتولیدی صرف، فرو خواهد کاست. البته شاخصه‌های خاص هرمنوتیک گادامر راه را برای امکان انطباق‌پذیری با اخلاق وظیفه گرا نیز هموار می‌کند.
کلیدواژه‌ها

اترک، حسین‌‌‌‌. (1392). وظیفه‌‌‌‌گرایی اخلاقی کانت. قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
درایور، جولیا‌‌‌‌. (1394). پیامدگرایی. ترجمۀ شیرزاد پیک حرفه، تهران: نشر حکمت.
رعایت جهرمی، محمد‌‌‌‌. (۱۳۹۱). فلسفۀ زبان قاره‌‌ای و فرهنگی: تأملی تطبیقی در آرای ویتگنشتاین و گادامر در باب زبان. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
مقراضچی، رضا و محمد رعایت جهرمی. (1397). «پیش‌داشت کمال‌یافتگی؛ شرط ضروری فهم و کژفهمی نزد گادامر». فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی نقد و نظر. زمستان، 24 (39)، صص 79-103.
واعظی، اصغر‌‌‌‌. (1387). «سنت و آزادی در هرمنوتیک فلسفی گادامر». دوفصلنامۀ فلسفی شناخت، پاییز و زمستان، شماره پنجاه و نه، صص 175-185.
هینمن، لارنس‌‌‌‌. (1398). اخلاق - رویکردی کثرت‌‌‌‌گرایانه به نظریۀ اخلاق. ترجمۀ میثم غلامی، تهران: نشر کرگدن.
 
Broad, C. D.‌‌‌‌ (2013). Five Types of Ethical Theory. Routledge.
Dostal, Robert J.‌‌‌‌ (2002). The Cambridge Companion to Gadamer. Cambridge University Press.
Gadamer, Hans.Georg.‌‌‌‌ (2007). The Gadamer Reader: A Bouquet of the Later Writings. Edited by Richard E. Palmer, Northwestern University Press.
Gadamer، Hans-Georg.‌‌‌‌ (1999). Hermeneutics، Religion and Ethics. Yale University Press.
Gadamer, Hans-Georg.‌‌‌‌ (1977). Philosophical Hermeneutics. Translated and edited by David E. Linge, University of California press.
Gadamer, Hans-Georg.‌‌‌‌ (2004). Truth and Method. Continuum.
Gensler. Harry.‌‌‌‌ (2010). The A to Z of Ethics. Scarecrow Press.
Grondin, Jean‌‌‌‌. (1994). Introduction of Philosophical Hermeneutics. Yale University Press.
Portmore, Douglas, W.‌‌‌‌ (2020). The Oxford Handbook of Consequentialism. Oxford University Press.
Warnke, Georgia‌‌‌‌. (1987). Gadamer: Hermeneutics, Tradition and Reason. Polity Press.
Weinsheimer, Joel.‌‌‌‌ (1991). Philosophical Hermeneutics and Literary Theory. ‎ Yale University Press.

  • تاریخ دریافت 03 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 09 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 26 مرداد 1403