Ethical Reflections

Ethical Reflections

A critical Analyzing Moritz Schlick's compatibilist Approach to Moral Responsibility

Document Type : Original Article

Author
Keramat Varzdar
Lecturer in the Department of Islamic Philosophy and Theology, University of Tehran
10.30470/er.2023.2013365.1261
Abstract
This research critically examines Moritz Schlick's perspective on the nature of moral responsibility, aiming to demonstrate the inefficacy of his theoretical framework. By denying the necessity of "alternative possibilities" in accepting "moral responsibility", Schlick faces three challenges: providing a consistent definition of moral responsibility; the compatible definition and explanation of the agent's sense of responsibility and the compatibility of the examples of these two with each other. Schlick's view, Moral responsibility is defined as "the agent's capacity to motivate through the imposition of punishment." Based on this, A is responsible for X only if punishment motivates A to avoid similar actions. Subsequently, Schlick delves into the psychological dimension of responsibility, grounded in the agent's "feeling of responsibility," which he defines as the "fulfillment of innate desires," aiming to reconcile the objective and psychological definitions of responsibility. Through the presentation of three counterexamples, I demonstrates: a) the inherent inconsistency in Schlick's theory, wherein instances of his two definitions fail to align. b) The incompleteness of the definition of the feeling of responsibility. c) The insufficiency of the objective definition, as it does not account for scenarios in which an agent remains impervious to the influence of punishment, but common sense ascribes the highest degree of responsibility to such an agent. Consequently, these three critical shortcomings underscore the indefensibility of Schlick's theory in addressing the issue.
Keywords
Moral Responsibility
Compatibilism
Punishment
Forward-Looking Approach
Motivation
Moritz Schlick

Subjects

Article Title Persian

بررسیِ انتقادیِ رویکردِ سازگارگروانه‌ی موریتس شلیک به مسئولیّت اخلاقی

Author Persian

کرامت ورزدار
مدرّس گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران.
Abstract Persian

مسئله‌ی اصلیِ این پژوهش، بررسیِ دیدگاه سازگارگروانه‌ی موریتس شلیک دربابِ مسئولیّت اخلاقی و هدف از آن، نشان دادنِ ناکارآمدی و پارادوکسیکال بودنِ نظریّه‌ی وی در این باب است. شلیک با نفیِ لزومِ «امکان‌های بدیل» در پذیرشِ «مسئولیّت اخلاقی» با سه چالش روبرو است: ارائه‌ی تعریفی سازگارگروانه از مسئولیّتِ اخلاقی؛ تعریف و تبیینِ سازگارگروانه‌ی احساس مسئولیّتِ عامل و انطباقِ مصادیقِ این دو با یکدیگر. وی مسئولیّتِ اخلاقی را به «ظرفیّتِ ایجادِ انگیزه از طریقِ مجازات/ پاداش» تعریف می‌کند؛ بر این اساس عامِل الف، مسئولِ کُنشِ ب است اگر و تنها اگر اِعمال مجازات/پاداش در وی انگیزه‌ای ایجاد کند که سبب شود در مواردِ مشابه آینده، کُنش‌هایی شبیه ب را انجام ندهد/ انجام دهد. شلیک پس از ارائه‌ی این تعریفِ آینده‌گروانه، «احساسِ مسئولیّتِ» عامِل را به «تحقّقِ امیالِ طبیعی» تعریف می‌کند و در انتها تلاش می‌کند انطباق مصادیقِ این دو را نشان دهد. در این پژوهش با ارائه‌ی سه مثالِ نقض نشان می‌دهم: الف) نظریّه‌ی شلیک برخلافِ ادّعایش، دچارِ ناسازگاری است و مصادیقِ تعریفِ وی از مسئولیّتِ اخلاقی و احساسِ مسئولیّت بر یکدیگر منطبق نیست. ب) تعریفِ احساسِ مسئولیّت به «تحقّق امیالِ طبیعی» تعریفی ناقص است و مانعِ اغیار نیست. ج) تعریفِ شلیک از مسئولیّت اخلاقی جامعِ افراد نیست؛ زیرا می‌توان عامِلی را تصوّر کرد که اجازه‌ی هیچ تأثیری را از طریقِ مجازات/پاداش به ما نمی‌دهد؛ امّا عُرف مشترک بالاترین درجه‌ی مسئولیّت را برای وی در نظر می‌گیرد. با نشان دادنِ این سه نقص، روشن می‌شود که نظریّه‌ی شلیک در مسئله‌ی مذکور، قابلِ دفاع نیست.

Keywords Persian

مسئولیّت اخلاقی
سازگارگروی
مجازات
رویکرد آینده‌نگر
انگیزه
موریتس شلیک
حبیبی، سلیمان؛ جوادی، محسن. (1394). تبیین فلسفی مسئولیّت اخلاقی از دیدگاه جان مارتین فیشر، پژوهش‌های اخلاقی، 5 (3):  35-54.
تمدّن فرد، فاطمه. (1399). نگاه متفاوت برنارد ویلیامز به مسئولیّت اخلاقی، پژوهش‌های فلسفی-کلامی، 22 (84): 143-119.
حق‌شناس، روح‌الله. (1398). بررسی امکان استقلال مسئولیت اخلاقی از اراده‌ی آزاد در رویکرد نگرش‌های واکنشی، اندیشه­ی دینی، ­ 19(71): صص 43-70.
خزاعی، زهرا؛ تمدّن‌فرد، فاطمه. (1397). رابطه‌ی شانس و مسئولیّت اخلاقی در نگاه تامس نیگل، فصلنامه­ی اندیشه­ی دینی،18(3):61-84.
______________. (1399). شانس و مسئولیت اخلاقی در نگاه مایکل جی.زیمرمن، متافیزیک، 12(29): 62-45.
خوانساری، محمدامین؛ صادقی، هادی. (1400). مسئولیّت اخلاقی در قبال دیگران از منظر رویکرد وظیفه‌گرایانه‌ی کانت، فصلنامه­ی علمی-ترویجی اخلاق، 11 (41) (پیاپی63): 127-154.
شقاقی، مهدی (1402). اطلاعاتِ کاذبِ عمدی و مسئولیّت اخلاقی: مطالعه‌ای در فلسفه­ی اخلاق، تأملات فلسفی، 13(30): صص279-328.
صیادمنصور، علیرضا؛ طالب‌زاده، حمید. (1393). مسئولیت اخلاقی در اندیشه امانوئل لویناس، پژوهش‌های فلسفی، سال 8، شماره 14، صص 182 – 165.
صیادمنصور، علیرضا (1396) روایت لویناس از مسئولیت اخلاقی به مثابه­ی واقعیت انضمامی من؛ گریزناپذیر و تقارن‌ناپذیر، شناخت، 10 (2) (پیاپی77) : 197-218.
عباسیان چالشتری، محمّدعلی. (1401). انگیزش اخلاقی، جهات تناسب، و برخی دلالت­های فلسفه­ی دینی آنها، تأملاتِ اخلاقی،3 (4) (پیاپی12): 25-44.
عدالت‌جو، سعید؛ ارشد ریاحی، علی. (1398) تجدیدنظرگرایی درباره‌ی اراده‌ی آزاد و مسئولیّت اخلاقی از دیدگاه امانوئل وارگاس، شناخت، 12 (2) (پیاپی81): 185-206.
علیزاده، بهرام. (1400). بازنگرش‌گرایی در بابِ مسئولیّت اخلاقی، متافیزیک، سال سیزدهم، شماره 31، صص 19-35.
Arneson, Richard. (2003). “The Smart Theory of Moral Responsibility and Desert,” in: Serena Olsaretti (ed.), Desert and Justice, Oxford: Clarendon Press, pp. 233–258.
Ayer, A. J. (1954). “Freedom and Necessity”, in his Philosophical Essays, New York: St. Martin’s Press: 3–20; reprinted in: Watson (ed.), 1982, pp. 15–23.
Bernstein, Mark. (2002). “Fatalism.” in: the Oxford Handbook of Free Will. Robert Kane, Ed., Oxford: Oxford University Press. pp 65-81.
Coates, D. Justin. (2020). “Hard incompatibilism and the participant attitude”, Canadian Journal of Philosophy, Volume 49 Issue 2, pp. 208 – 229.
Fischer, J. M. (2012). Semicompatibilism and Its Rivals. The Journal of Ethics, 16, pp. 117-143.
Fischer, J. M & Ravizza, M. (1998). Responsibility and Control: A Theory of Moral Responsibility. New York: Cambridge University Press.
Frankfurt, H. (1969). Alternate Possibilities and Moral Responsibility. Journal of Philosophy, 66, pp. 829-839.
Franklin, C. E. (2018). “a Minimal Libertarianism: Free Will and the Promise of Reduction”, Oxford University Press.
Hempel, Carl G. and Paul Oppenheim (1948) “Studies in the Logic of Explanation”, Philosophy of Science, 15(2): 135–175.
Hobart, R. E (1934). “Free Will as Involving Indeterminism and Inconceivable Without It”, Mind, 43: 1–27.
McKenna, Michael (2012). Responsibility and Globally Manipulated Agents, Philosophical Topics, 32(1/2): 169–192.
Pereboom, Derk (2001). Living without Free Will. Cambridge: Cambridge University Press.
Raz, Joseph (1994). “Ethics in The Public Domain”, Oxford: Clarendon Press.
Salmon, Wesley C. (1984). “Scientific Explanation and the Causal Structure of the World”, Princeton University Press.
Schlick, M. (1939). “Problems of Ethics”, David Rynin (trans.), New York: Prentice-Hall.
Schlick, M. (1974). “General Theory of Knowledge”, Albert E. Blumberg (trans.), New York: Springer.
Schlick, M. (1978). “Philosophical Papers”, vol. 1: (1909–1922), Mulder, Henk L., van de VeldeSchlick, B.F.B. (eds.), Springer.
Smart, J. J. C. (1961). “Free-Will, Praise and Blame”, Mind, 70(279): 291–306.
Stroud, Barry (1977). “Hume”, London: Routledge.
Van Inwagen, Peter (1975). “The Incompatibility of Free Will and Determinism”, Philosophical Studies, 27(3): 185–199.
Zimmerman, Michael J. (1988). An Essay on Moral Responsibility, Totowa, NJ: Rowman and Littlefield.

  • Receive Date 11 October 2023
  • Revise Date 18 November 2023
  • Accept Date 06 December 2023