Ethical Reflections

Ethical Reflections

From Rationality to Commitment: A Socratic-Popperian Defense of the Unity of Reason and Ethics

Document Type : Original Article

Author
Ramezan Mahdavi Azadboni
Associate Professor, Department of Philosophy, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran.
10.30470/er.2025.2063003.1440
Abstract
This article, drawing upon Socrates' arguments in Plato's dialogues and Karl Popper's critical rationalism, demonstrates that adherence to systematic rational norms—including epistemic humility, cognitive responsibility, and internal coherence—necessarily leads to ethical commitment. In response to Aristotle's critique of "akrasia" (weakness of will), we show that process-oriented rationality—unlike static knowledge—can bridge the gap between "knowing" and "acting."In the first section, through a re-examination of the Protagoras dialogue, Socrates' defense of the equivalence between knowledge and virtue is reconstructed within Popper's framework of critical rationality. Here we establish that critical rationality serves not merely as an instrument for truth discovery but as a framework for moral obligation. Subsequently, by analyzing Popper's concept of "epistemic humility" in philosophy of science, we prove that accepting fallibility necessitates commitment to transparency and accountability. Aristotle's historical challenge is addressed through introducing "rationality as process," revealing that akrasia stems from deficiencies in rational systems rather than an inherent separation between reason and will. The study's objective is to reinterpret the works of Socrates, Aristotle, and Popper with focus on the concepts of "rationality" and "commitment." The article concludes that the unity of reason and ethics constitutes not an abstract ideal but an achievable goal—provided we conceptualize rationality as an institutional process (rather than merely an individual one).
Keywords
Socrates, Karl Popper, Ethical Commitment, Critical Rationalism

Subjects

Article Title Persian

از عقلانیت تا تعهد: دفاع سقراطی- پوپری از وحدت عقل و اخلاق

Author Persian

رمضان مهدوی آزادبنی
دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه مازندران، ایران
Abstract Persian

در این مقاله با اتکا بر آرای سقراط در محاورات افلاطون و نظریه عقلانیت انتقادی کارل پوپر، استدلال شد که رعایت ضوابط عقلانیِ نظام‌مند، شامل: فروتنی معرفتی، مسئولیت شناختی و انسجام درونی، به نحو ضروری به تعهد اخلاقی منجر می‌شود. در برابر نقد ارسطو دربارۀ «آکراسیا» (ضعف اراده)، نشان داده شد که عقلانیتِ فرآیندمحور بر خلاف معرفت ایستا می‌تواند شکاف بین «دانستن» و «عمل کردن» را پر کند. در بخش نخست، با بازخوانی محاوره پروتاگوراس، از سقراط که از تساوی معرفت با فضیلت دفاع می‌کند در پرتو چهارچوب عقلانیت انتقادی پوپر بازسازی شد. در این رابطه تأکید گردید عقلانیت انتقادی نه تنها ابزار کشف حقیقت، بلکه چهارچوبی برای التزام اخلاقی است. در ادامه، با تحلیل مفهوم «فروتنی معرفتی» در فلسفه علم پوپر ثابت شد که پذیرش خطاپذیری، تعهد به شفافیت و پاسخگویی را ایجاب می‌کند. حل چالش تاریخی ارسطو با معرفی «عقلانیت به مثابه فرآیند» مورد بررسی قرار گرفت و نشان داده‌شد که آکراسیا ناشی از نقص در نظام عقلانی است، نه جدایی ذاتی عقل و اراده. هدف پژوهش، بازخوانی آرای سقراط، ارسطو و پوپر با تمرکز بر مفاهیم «عقلانیت» و «تعهد» است. مقاله نتیجه می‌گیرد که اتحاد عقل و اخلاق نه یک آرمان انتزاعی، بلکه دست‌یافتنی است، مشروط بر اینکه عقلانیت را به مثابه فرآیندی نهادی (نه صرفاً فردی) درک کنیم.

Keywords Persian

سقراط، پوپر، تعهداخلاقی، عقلانیت انتقادی
آذرگین، آروین؛ توکلی، غلامحسین. ( 1394 ). «امکان‌پذیری آکراسیا‌ از ‌منظر ‌سقراط ‌و ‌ارسطو». پژوهش‌های فلسفی، سال 9، شماره 16 ، بهار و تابستان، ص ۱-22.
ارسطو.( 1378). اخلاق نیکوماخوس، ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: انتشارات طرح نو، چاپ هفتم.
اسلامی، محمدتقی. ( 1403). «معنا و ارزش اخلاقی تواضع معرفتی و فروتنی علمی». اخلاق پژوهی، شماره 4، پیاپی 21، مرداد ماه، صص 5 – 22.
افلاطون.( 1380). پروتاگوراس، ترجمه حسن فتحی. انتشارات علمی و فرهنگی.
باکویی کتریمی، حوریه؛ صدر مجلس، مجید؛ فتحی، حسن؛ عبدل‌آبادی، علی‌اکبر. (۱۴۰۰). «بررسیِ مقایسه‌ای نظرگاهِ ارسطو دربارۀ جایگاهِ «فضیلتِ اخلاقی» در «سعادتِ انسان» در اخلاقِ نیکوماخوس و اخلاقِ ائودِموس». تأملات فلسفی، دوره 11، شماره 26، ص 74-105.
برنجکار، رضا. (1381). «نقد ارسطو از نظریه سقراطی-افلاطونی: وحدت فضیلت و معرفت». مجله هستی و شناخت، شماره 3 شماره پیاپی 34، صص 49-66 .
ذوالحسنی، فرزانه؛ سیدحسن تهرانی، سیده زهرا. (1401). «عقل عملی و نقش آن در اخلاق سینوی». تأملات اخلاقی، دوره 3، شماره 2،صص 47 – 67 .
زمانی، مهدی. (1402). «تحلیل امکان و علل آکراسیای شناختی در آینه نفس شناسی حکمت متعالیه ملاصدرا». تأملات فلسفی، دوره 13، شماره 31، صص 315-331.
عباسی حسین آبادی، حسن،(1398). «بررسی نسبت نظر و عمل ابن سینا در مقایسه با ارسطو». تأملات اخلاقی، شماره 22 بهار و تابستان، صص 295 -321.
علیزاده، مهدی؛ تیموری فریدنی، علی اکبر. ( 1396) «خودفریبی از منظر روان‌شناسی و اخلاق با تأکید بر اندیشة آیت‌الله جوادی آملی». اخلاق وحیانی، دوره 7 شماره 1، شماره پیاپی 12،صص 29-50 .
میر احمدی، صادق. ( 1401). «چیستی فروتنی فکری و راههای پرورش آن». تأملات اخلاقی، دوره سوم شماره چهارم، صص 45- 63 .
Aitamurto, Tanja. (2021). Crowdsourced deliberation: The Case of Crowdlaw. MIT Press, First edition.
Annas, Julia. (1993). The Morality of Happiness. Oxford University Press.
Aristotle, (1991) The Complete Works of Aristotle, Princeton, Princeton University Press.
Aristotle. (2009). Nicomachean Ethics (W. D. Ross, Trans.). Oxford University Press.
Bartley, William. (1984). The Retreat to Commitment. Open Court: La Salle, Illinois, 2nd ed.
Bohm, David. (1996). On Dialogue. Routledge: London, England, First Edition.
Charles, David. (1984). Aristotle’s Philosophy of Action. Cornell University Press: New York, First edition.
Clifford, William. (1999). The Ethics of Belief, In the Ethics of Belief and Other Essays. Prometheus Books: Amherst, NY (pp. 70-96), second edition.
Code, Lorrain. (1987). Epistemic Responsibility. Brown University Press: Hanover, New Hampshire, First edition.
Davenport, Thomas. (2022). The Economics of Dialectical Systems. Harvard Business Review, 100(5): 78-89.
Fishkin, James. (2018). Democracy When the People Are Thinking: Oxford, Oxford University Press.
Harman, Gilbert. (1986). Change in View: Principles of Reasoning. MIT Press: Cambridge, Massachusetts.
Irwin, Terence. (1995). Plato’s Ethics: Oxford, Oxford University Press.
Longino, Helen. (2002). The Fate of Knowledge: Princeton, Princeton University Press.
Mele, Alfered. (1987). Irrationality: An Essay on Akrasia: Oxford, Oxford University Press.
Mele, Alfered. (2012). Backsliding: Understanding Weakness of Will: Oxford, Oxford University Press.
OECD. (2023). Innovative Citizen Engagement Models. OECD Publishing: Paris, France.
Plato. (1956). Protagoras (W. Keith. Chambers. Guthrie, Trans.). Harvard University Press.
Popper, Karl. (1959). The Logic of Scientific Discovery. Hutchinson: London, England.
Popper, Karl. (1963). Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge, Routledge & Kegan Paul.
Popper, Karl. (1972). Objective Knowledge: An Evolutionary Approach: Oxford, Oxford University Press.
Simon, Hebert. (1976). Administrative Behavior: New York, Free Press. 3rd ed.
Smith, Johnson. (2021). Critical Peer Debate as Error-Correction Mechanism. Nature Methods, 18(4): 112-115.
Sunstein, Robert. (2021). Liars: Falsehoods and Free Speech. Oxford University Press.
Sunstein, C. R. (2021). “Deliberative democracy in the wild: A reply to critics”.  Journal of Political Philosophy, 29(2): 229–245. https://doi.org/10.1111/jopp.12229
Tan, Charlene. (2022). Dialectical Reasoning in Moral Education. Journal of Moral Education, 51(3): 412-430.
Tetlock, Philip & Gardner, Dan. (2015). Superforecasting: The Art and Science of Prediction. Crown Publishing Group: New York.
Vlastos, Gregory. (1991). Socrates: Ironist and Moral Philosopher. Cambridge, Cambridge University Press.
Williams, Bernard. (1981). Moral Luck. Cambridge, Cambridge University Press.
 

  • Receive Date 07 June 2025
  • Revise Date 06 October 2025
  • Accept Date 24 October 2025