Ethical Reflections

Ethical Reflections

An analysis of factors affecting professional ethics based on the lived experiences of school counselors

Document Type : Original Article

Authors
1 Phd student in Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, shahid Madani University of Azarbaijan, Tabriz. Iran
2 Associate professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Madani University of Azarbaijan, Tabriz
3 . Phd in Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Madani University of Azarbaijan, Tabriz. Iran.
10.30470/er.2025.2048430.1386
Abstract
Mankind has long known that living according to ethics ensures mental health, improves social relations and human excellence. Ethical principles cover all dimensions of individual and social life, which include ethical interaction with oneself, family ethics, citizenship ethics, business ethics, ethics in political activities and international relations are examples of the dimensions of ethical life. Principles provide a philosophical framework for organizing programs and crystallization of activities. Therefore, professional ethics is a set of principles and standards of human behavior that determine the behavior of individuals and groups. Since the range of topics in the field of professional ethics is very wide and diverse, the current research, considering the serious responsibility of the education system in the education of children and adolescents, examined professional ethics from the perspective of school counselors because many behaviors And the actions of counselors and psychologists are affected by moral values, and not paying attention to work ethics in counselors and psychologists can create big problems for schools. The research method was a qualitative type of phenomenology
Keywords
Subjects

Article Title Persian

واکاوی عوامل مؤثر بر اخلاق حرفه ای براساس تجارب زیسته مشاوران مدارس

Authors Persian

سپیده بادامچی 1
ابوالفضل فرید 2
اکبر علیلو 3
1 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز، ایران
2 دانشیار روان شناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز. ایران
3 دکتری روان شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید مذنی آذربایجان تبریز
Abstract Persian

بشر از دیرباز به این دانش رسیده است که زندگی کردن بر اساس اخلاق سبب تأمین سلامت روان، بهبود روابط اجتماعی و تعالی انسان می شود. اصول اخلاقی همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی را فرا می گیرد که تعامل اخلاقی با خویش، اخلاق خانواده، اخلاق شهروندی، اخلاق مشاغل، اخلاق در فعالیت های سیاسی و مناسبات بین المللی نمونه هایی از ابعاد زندگی اخلاقی را نشان می دهند. اصول برای سازماندهی برنامه ها و تبلور فعالیت ها یک چهارچوب فلسفی به وجود می آورد. بنابراین اخلاق حرفه ای، مجموعه ای از اصول و استانداردهای سلوک بشری است که رفتار افراد و گروه ها را تعیین می کند. از آنجا که دامنه موضوعات در حوزه ی اخلاق حرفه ای بسیار گسترده و متنوع است، پژوهش حاضر با توجه به مسئولیت خطیر دستگاه آموزش و پرورش در تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان، به بررسی اخلاق حرفه ای از منظر مشاوران مدارس پرداخت چراکه بسیاری از رفتارها و اقدامات مشاوران و روانشناسان، متأثر از ارزش های اخلاقی است و عدم توجه به اخلاق کار در مشاوران و روان شناسان می تواند معضلاتی بزرگ برای مدارس به وجود آورد. روش پژوهش، کیفی از نوع پدیدارشناسی بود

Keywords Persian

اخلاق حرفه ای
تجارب زیسته
مشاوران
مدارس
قرآن کریم
نهج البلاغه. . ترجمه عباس دشتی، انتشارات نسیم حیات، قم.
آراسته، حمیدرضا و جاهد، حسینلی. (1390). «رعایت اخلاق در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی، گزیده‌ای برای بهبود دانشگاهها».   فصلنامه نشاء علم، 1(2): 31-40.
احمدی، عزت اله؛ قاسم زاده علیشاهی، ابوالفضل و بافنده قراملکی، حسن. (1394). «بررسی همبستگی ویژگی‌های شخصیتی با رعایت اخلاق حرفه‌ای و پاسخگویی فردی مشاوران و روان شناسان». مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، 9(9)، 57-65. 
اصل دهقان، فاطمه و حسینیان، سیمین. (1399). «تدوین مدل اخلاق حرفه‌ای براساس شکوفایی و خودکارآمدی در مشاوران و روان شناسان: نقش تعدیل گر مقبولیت اجتماعی و عوامل جمعیت شناختی». مجله اخلاق پزشکی، 14(45):  1-16.
اناری نژاد، عباس و جاودانی، محمد . (1395). اخلاق حرفه‌ای معلم (با تأکید بر حقوق و تکالیف اسلامی)، انتشارات: شیوا رسا.
ایمانی پور، معصومه. (1391). «اخلاق حرفه‌ای در آموزش». مجله اخلاق ایران و سابقه پزشکی، 5(6)، 25.
جناآبادی، حسین و ناستی زایی، ناصر. (1394). «مقایسه وضع موجود و مطلوب اخلاق حرفه‌ای تدریس در اعضای هیئت علمی»؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان. نشریه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 8(5): 317-322.
   حاجی محمدی، محمد؛ پورشافعی، هادی؛ زیرک، مهدی و مؤمنی مهموئی. (1400). «مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای مدیران مدارس: سنتز پژوهی براساس مدل روبرتس». مجله اخلاق زیستی، 11(36): 1-18.
حسینیان، سیمین. ( 1385 ). اخلاق در مشاوره و روانشناسی، تهران، انتشارات: کمال تربیت.
خدیوی، اسدالله و پورقاسم، صدیقه . (1397). «بررسی تأثیر هوش معنوی و ویژگی‌های جمعیت شناختی بر اخلاق حرفه‌ای معلمان (نمونه موردی: معلمان مدارس دولتی و غیرانتفاعی در مقطع راهنمایی شهر اهر) ». پنجمین کنفرانس ملی پژوهش‌های کاربردی در مدیریت و حسابداری، تهران، انجمن مدیریت ایران.
درخشان مهر، آرش؛ جبارزاده کنگر گو ئی، سعید و بحری ثالث، جمال. (1397). «تحلیل رابطه اخلاقی و عملکرد حسابرسان مستقل بانقش تعدیل کننده اخلاق حرفه‌ای». فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت سازمان‌های دولتی، 6(2): 149-158.
رحمانی، حلیمه و رجب دری حسین. (1395). «بررسی تاثیر اخلاق حرفه‌ای بر عملکرد سازمانی در مدیران صنعتی استان فارس». فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 1(1): 53 – 75.
رحمانی، سروگل و قلمکاریان، سید محمد. (1401). «بررسی نقش و تأثیر مدرسه و مشاوره مدارس در ارتقای بهداشت و سلامت روانی دانش آموزان». مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 5(47): 88-79.
رحیمیان، معصومه و اردلان، محمدرضا. (1398). «بررسی رابطه فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفه‌ای معلمان مدارس ابتدایی شهر همدان در سال تحصیلی98 - 1397». نخستین کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه، شیراز، دانشگاه پیام نور استان فارس – مرکز توسعه آموزشهای نوین ایران (متانا).
رستمی، فرحناز؛گراوندی، شهپر و زرافشانی، کیومرث. (1390). «پدیدارشناسی تجربیات دانشجویان در راه اندازی کسب و کار (مطالعه موردی: دانشجویان پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه) ». مجله توسعه کارآفرینی، 4(14): 84-105.
رضالو، مهدی؛ فضل الهی، سیف اله و بختیاری، ابوالفضل. (1399). «شناسایی عوامل مؤثر و شاخص‌های اخلاق حرفه‌ای مدیران مدارس دوره متوسطه شهر تهران براساس آموزه‌های دینی». فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، دوره 14، صفحات 547-565.
زاده مرادیان الانی، نازنین؛ پور حسینی، ابراهیم و عربان، شجاع. (1400). «شناسایی عوامل مؤثر بر اخلاق حرفه‌ای مدیران مدارس ابتدایی سازمان آموزش و پرورش استان لرستان». فصلنامه نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 16(4): 70-81.
سبحانی نژاد، مهدی؛ نجفی، حسن؛ جعفری هرندی، رضا و فرمهینی فراهانی، محسن. (1393). «مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای تدریس از دیدگاه دانشجویان؛ دانشگاه علوم پزشکی قم». نشریه دوماهنامه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 7(6)، 399-403.
سرمدی، محمدرضا و شالباف، عذرا. (1386). «اخلاق حرفه‌ای در مدیریت کیفیت فراگیر». نشریه اخلاق در علوم و فناوری، 2(3-4): 99-110.
سلطان زاده، وحید؛ امراهی، اکبر و اسم حسینی، غلامرضا. (1393). «وضعیت استانداردهای اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی از دیدگاه دانشجویان پرستاری». نشریه  راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 7(1): 19-23.
سلطانی نژاد، نجمه؛ سالاری چینه، پروین؛ توان، عباس و منظری توکلی، وحید. (1402). «آموزش اخلاق حرفه‌ای معلم با تأکید بر حقوق و تکالیف اسلامی در دانشگاه فرهنگیان اثربخشی، چالش‌ها و راهکارها». فصلنامه تأملات اخلاقی، 4(1): 123-105.
سلمان زاده، پروین و فرهادی، اعظم .(1394).  «اخلاق حرفه‌ای تدریس». اولین همایش علمی پژوهشی روانشناسی، علوم تربیتی و آسیب شناسی جامعه.
سنجری، ملاحت و جهانیان، رمضان. (1397). «مدیریت فرهنگ سازمانی در مدیریت آموزشی». فصلنامه علمی تخصصی مدیریت، حسابداری و اقتصاد، 2(1): 170-178.
شیخ محمدی، زهرا و خلخالی، علی. (1397). «تجربه زیسته مدیران از رهبری برنامه درسی مدارس متوسطه». دو فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت مدرسه، 6(1): 22-42.
صافی، احمد. (1397). سازمان و مدیریت در آموزش و پرورش، تهران: نشر ارسباران.
صالحی دهگل کن، یاسر و صالحی دهگل کن، رضا. (1396). «بررسی رابطه بین اخلاق حرفه‌ای و تعهد سازمانی معلمان متوسطه اول شهرستان رودان». همایش ملی رویکردهای نوین آموزشی و پژوهشی در تعلیم و تربیت، بندرعباس.
عباس زادگان، محمد. ( 1388). نیازسنجی آموزشی در سازمان ها، تهران: انتشارات سهامی انتشار.
فتح آبادی، مریم و هوشیار، وجیهه. (1403). «تحلیل تأثیر رهبری اخلاقی بر رفتار نوآورانه کارکنان با متغیر میانجی رفتار آوایی کارکنان و امنیت روان شناختی در بین کارکنان سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد». نشریه تأملات اخلاقی، 5(3): 79-103. 
فرامرز قراملکی، احد. ( 1385 ). اخلاق حرفه‌ای، قم، انتشارات مجنون، چاپ دوم.
فرامرز قراملکی، احد. (1388). «مبانی ترویج اخلاق حرفه‌ای در دانشگاه». نشریه اخلاق در علوم و فناوری، (3): 9-24.
فروز شهرستانی، مجتبی؛ درودی، هما و حاج علی اکبری، فیروزه. (1403). «تعیین اقدامات اولویت دار برای مدیریت رفتارهای اتحرافی و خلاف اخلاق حرفه‌ای کارکنان با هدف ارتقای ارزش برند». نشریه تأملات اخلاقی، 5(2): 126-89.
قنبری، سیروس؛ اردلان، محمدرضا؛ بهشتی راد، رقیه و سلطانزاده، وحید (1394). «اخلاق حرفه‌ای اعضای هیأت علمی و رابطه آن با کیفیت آموزش عالی». اخلاق در علوم و فناوری، 10 (2): 40-50.
کیانی، اردشیر؛ نوابی نژاد، شکوه و احمدی، خدابخش. (1387). «ویژگی‌های شخصیتی و رعایت اخلاق حرفه‌ای در مشاوران و روان شناسان». نشریه اندیشه و رفتار، 2(8): 79-90.
کیانی، اردشیرغ نوابی نژاد، شکوه؛احمدی، خدابخش و انیسی، جعفر. ( 1393). «ساخت و اعتبار یابی مقیاس اخلاق حرفه‌ای مشاوران و روان شناسان». نشریه پژوهش‌های مشاوره، 13(49): 103-125.  
گرجی، رضا و ترکیان تبار، منصور. (1396). «هوش معنوی و نقش آن در اخلاق حرفهای معلمان». سومین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی ایران، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی.
مرادی، سبحان و عزیزی محمود آباد، مهران . (1397). « اخلاق حرفه‌ای در معلمان ابتدایی: ضرورتی انکارناپذیر در تدریس و یادگیری». پنجمین همایش ملی روانشناسی مدرسه، تهران، انجمن روانشناسی تربیتی ایران.
ملایی، زهره. (1393). «مطالعه اخلاق حرفه‌ای از دیدگاه مشاوران مدارس مقطع متوسطه». پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، رشته فلسفه تعلیم و تربیت.
محمدی مهر، میگان؛ خانی، حامد و هاشمی، ماجد. (1393). «بررسی اخلاق حرفه‌ای-سازمانی از دیدگاه معلمان در مدارس متوسطه شهر سنندج». نشریه مطالعات آموزشی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ارتش، 2(2)، 1-9.
موسوی، فرانکغ وشنی، امیر؛ حیدری، فرهاد؛ محمدی، نوشین؛ سلیمانی، فرشاد و قیصرزاده، محمد. (1395). «اخلاق حرفه‌ای مدیران آموزشی». فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 11(4)، 1-8. 
میرطاهری، لیلا . (1395). «اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی در بعد آموزش». تهران: انتشارات آکادمیک- دانشگاه علمی کاربردی علامه طبرسی.
میر کمالی، محمد و حاج خزینه، مجتبی. (1394). «تبیین سلامت سازمانی براساس نقش مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای معلمان مدارس ابتدایی پسرانه دولتی شهر تهران». فصلنامه علمی پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 8(1): 231-262.
میرمحمد تبار، احمد؛ مجدی، علی اکبر و سهرابی، مریم. (1396). «فراتحلیل عوامل مؤثر بر اخلاق سازمانی». نشریه راهبرد فرهنگ، (37): 187-211.
نیاز آذری، کیومرث؛ عنایتی، ترانه؛ بهنام فر، رضا و کهرودی، زهرا. (1393). «رابطه اخلاق حرفه‌ای و تعهد سازمانی». نشریه پرستاری ایران، مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری، 27(87): 34-42.
واپرزه، فهیمهغ طالبی، بهنام و سامری، مریم. (1400). «تبیین نقش اخلاق حرفه‌ای بر عملکرد مدیران مدارس در توانمند سازی معلمان با رویکرد PLS». مجله توانمند سازی سرمایه انسانی، 4(1): 69-78.
یاریقلی، بهبود. (1393). «تجربه دانشجویان از عدالت مربیان: یک مطالعه پدیدارشناسی». دو ماهنامه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 48(2): 304-346.
یزدانی، سهراب و بادامچی، سپیده. (1399). اخلاق حرفه‌ای در آموزش و پرورش بالنده. تبریز: انتشارات پژوهش‌های دانشگاه.
یزدانی، سهراب و بادامچی، سپیده (1398). «اخلاق حرفه‌ای ضرورتی انکارناپذیر در آموزش وپرورش بالنده». پنجمین کنفرانس بین المللی پژوهش در روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی، سازمان بین المللی مطالعات دانشگاهی، گرجستان.
Campbell, Elizabeth. (2008). “The Ethics of Teaching as a Moral Profession”. Journal of Curriculum Inguiry. 38(4).
Degerli, Fatma Irem. & Odaci, Hatice. (2020). “Effect of an Emotional Intelligence Training Program Developed for Prospective Psychological Counselors on Psychological Counseling Skill Levels”. Journal of Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy, 38(4), 568-578.       https://doi.org/10.1007/s10942-020-00352-5
Gerjolj, Stanko. (2012). “The Relevance of Moral Intelligence in Educational Processes”. Educational Management, 7(1), 1-9.
Martin, Christopher. & Ruitenberg, Claudia. (2016). “Ethics in Professhional Education: Introduction to the Special Issue”. Journal of Ethics and Education. 11(1).    https://doi.org/10.1080/17449642.2016.1145493
Mary, Alice Bell MA., Paula S. Wales EdD., Laura J. Torbeck., John M. Kunzer MD., Virginia C. Thurston. & James J. Brokaw. (2011).
"DO Personality Difference Between Teachers and Learners Impact Students". Journal of Surgical Education; l 68(3), 190-193.  Doi: 10.1016/j.jsurg.2011.01.003
Mills, Jane. Bonner, Ann. Francis, Karen. (2006). “The Development of Constructivist Grounded Theory”. International Journal of Qualitative Methods, 5(1), 1-10.  https://doi.org/10.1177/160940690600500103
Ranjit, Bose. (2002). “Customer Relation Management: Key Components for IT Success”. Industrial Management, Data Systems, 102(2), 89 – 97.  10.1108/02635570210419636
Rissanen, Inkeri. Kuusisto, Elina.  Hanhimäki, Eija. Tirri, Kirsi. (2018). "The Implications of Teachers’ Implicit Theories for Moral Education: A Case Study from Finland". Journal of Moral Education, 47(1), 63-77. https://doi.org/10.1080/03057240.2017.1374244
Shilpi, Saha.  &Pavan Kumar, Saraf. (2018). “Organizational Culture as a Moderator between Effective Commitment and Job Satisfaction: Empirical Evidence from Indian Public Sector Enterprises”. International Journal of Public Sector Management, 31(2): 184-206.  Doi: 10.1108/ijpsm-03-2017-0078
Wines, William Arthur. (2008). “Seven Pillars of Business Ethics: Towards a Comprehensive Framework”. Journal of Business Ethics, 79(4), 483-499.   Doi: 10.1007/s10551-007-9411-7.
Yıldız, Muge Leyla. & Icli, gulnur. (2013). “Perceived Academic Code of Ethics: A Research on Turkish Academics”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 99, 282-293. Doi: 10.1016/j.sbspro.2013.10.496
Volume 6, Issue 3 - Serial Number 23
Autumn 2025
Pages 139-180

  • Receive Date 18 December 2024
  • Revise Date 15 August 2025
  • Accept Date 17 November 2025